روايت مشاور اوباما از پيشنهادهاي پنهان اصلاح­طلبان به سران کاخ سفيد

پيشنهادهاي محرمانه دولت خاتمي به کاخ سفيد

در اين نامه، ايران نه تنها از دست برداشتن از حمايت گروه­هاي فلسطيني سخن به ميان آورده بود، بلکه پيشنهاد داده بود براي خلع سلاح حزب­الله تلاش کرده و تمام فعاليت­هاي هسته­اي خود را شفاف کند. در ازاي اين همه، ايران از آمريکا خواست از رفتار خصمانه خود نسبت به جمهوري اسلامي دست بکشد و در بيانيه­اي تصريح کند که ايران جزو محور شرارت نيست.

 25 سپتامبر سال 2006 (5 مهر 85) شبکه چهار راديو بي.بي.سي خبر از ارسال نامه­اي توسط دولت سيد محمد خاتمي خطاب به مقامات کاخ سفيد داد. آنگونه که اين شبکه راديويي اعلام کرد، دولت وقت ايران در نامه براي حل همه اختلافات في­مابين اعلام آمادگي کرد.

روزنامه وطن امروز با ارائه گزارشي در اين خصوص نوشته است :تلاش براي خلع سلاح حزب­الله لبنان، شفاف­سازي تمامي فعاليت­هاي هسته­اي، دست برداشتن از حمايت گروه­هاي فلسطيني و ... از جمله مواردي بود که در نامه فوق دولت ايران به جورج دبليوبوش پيشنهاد داده بود.

اما گزارش راديو بي.بي.سي از اين ماجرا بدين شرح است:«آوريل 2003 ميلادي، درشرايطي که تانک­هاي آمريکايي در خيابان­هاي بغداد حرکت مي­کردند، اين نگراني در تهران شدت مي­گرفت که شايد پس از عراق نوبت ايران باشد.» يک ماه بعد، ايران در اقدامي بي­سابقه و با واسطه سوييسي­ها، نامه­ براي دولت آمريکا فرستاد که در آن آمادگي خود براي حل همه اختلاف­ها اعلام کرده بود.

 پيشنهادهاي محرمانه

در اين نامه، ايران نه تنها از دست برداشتن از حمايت گروه­هاي فلسطيني سخن به ميان آورده بود، بلکه پيشنهاد داده بود براي خلع سلاح حزب­الله تلاش کرده و تمام فعاليت­هاي هسته­اي خود را شفاف کند. در ازاي اين همه، ايران از آمريکا خواست از رفتار خصمانه خود نسبت به جمهوري اسلامي دست بکشد و در بيانيه­اي تصريح کند که ايران جزو محور شرارت نيست.

محمدحسين عادلي که در آن زمان معاون وزير امور خارجه ايران بود مي­گويد: «آن نامه براي آمريکايي­ها فرستاده شد تا نشان دهد که ما آماده گفت­وگو و حل معضلات هستيم. اين اقدام در راستاي سياست­هاي محمدخاتمي بود که مي­خواست همه راه­هاي مسالمت­آميز را بيازمايد».

 پاسخ آمريکا

 لري ويلکينسون، رئيس دفتر کالين پاول، وزير خارجه وقت آمريکا، مي­گويد: «تنها چيزي که من ديدم گزارشي بود از اينکه چنين نامه­اي دريافت شده و پاسخي که از طريق مقام­هاي سوييسي براي ايران فرستاده شد. پاسخي شبيه به اينکه چطور به خود اجازه مي­دهيد چنين پيشنهاد «گستاخانه­اي» بدهيد.

 افشاي خبر نامه دولت سابق به مقامات کاخ سفيد و آشکارشدن رفتار دولت­مردان آمريکا با اين نامه در رسانه­هاي خبري انعکاس فراواني داشت.

صاحب­نظران سياسي معتقدند اين موضوع يعني ارسال­نامه به دولت آمريکا بلافاصله پس از تصرف عراق و نيز پيشنهاد معامله برسر برخي اصول بنيادين سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران، در آن برهه به شدت کشور را در موضع انفعال قرار داد.

برخي تحليلگران هم تأکيد کردند که هزينه اين موضوع براي کشور هم­سنگ هزينه ماجراهاي «ايران گيت» و «واتر گيت» براي ايالات متحده بود. افشاي اين ماجرا اما با تکذيب سخنگوي دولت سابق مواجه شد، به طوري که عبدالله رمضان­زاده در گفت­وگويي به کلي چنين نامه­اي را تکذيب کرد.

نامه را خرازي تنظيم کرد

با اين حال مقاله اخير «دنيس راس»، مشاور ارشد جورج بوش پدر و پسر، فرستاده ويژه کلينتون در مسائل خاورميانه و مشاور خارجه باراک اوباما که در شماره اخير مجله نيوزويک به چاپ رسيد، نه تنها نگارش و ارسال نامه دولت اصلاحات به جورج بوش را تأييد کرد که از نويسنده اين نامه نيز اسم برد.

دنيس­راس در ابتداي اين مقاله به نفوذ قدرت منطقه­اي ايران در دولت احمدي­نژاد اشاره و در ادامه با بيان اينکه هنوز هم براي متوقف کردن ايران در برنامه هسته­اي دير نشده است، براي ادعاي خود اينگونه آدرس داد: تاريخ نشان داده ايران در مقاطعي در قبال فشار سياسي بين­المللي جواب دلخواه را داده است. براي مثال در سال 2003 پس از نابودي ارتش عراق توسط نيروهاي آمريکايي، دولت وقت از طريق سفير سوييس در ايران پيامي به واشنگتن ارسال کرد تا با اين کار نگراني­هاي آمريکا را درباره برنامه­هاي تسليحاتي تهران و حمايت ايران از حزب­الله و حماس تا حدي تخفيف دهد».

 او ياد آور مي­شود: صادق خرازي، معاون وزير امورخارجه دولت وقت که اين پيام را تنظيم کرده بود، گفت بيم­ها وهراس­ها آنها را مجبور کرد دست به اين کار بزنند.

 مشاور دولت بوش پدر و پسر وبيل­کلينتون در امور خاورميانه مي­افزايد: «اما برعکس، سال پيش که سازمان اطلاعاتي آمريکا گزارشي راجع به ايران منتشر کردند، محمود احمدي­نژاد رئيس جمهور دولت جديد ايران در اظهاراتي جنجالي گفت رويارويي با آمريکا اثر بخش است و آمريکا از موضع خود عقب نشسته است.»

 اما در سند ديگري که به نقل از دنيس­راس پيش ازاين توسط منابع غربي منتشر شده بود آمده است: «اول آوريل 2003 مباحثه طولاني­اي با صادق خرازي که براي ديدنم آمده بود، داشتم و دوم مي نيز دوباره او را به مدت سه ساعت ديدم». آنچه در نامه دولت خاتمي به جورج بوش به صراحت آمده است، تلاش اين دولت براي اعطاي برخي امتيازات در جهت «نزديکي دو دولت» است. گويا قرار بوده در اين راستا ديدارهاي ديگر مانند کمال خرازي وزلماي خليل­زاد انجام شود که با پاسخ سرد مقامات کاخ سفيد ره به جايي نبرده است».